بررسی همه جانبه ی انواع میلگرد و کاربردهای آن

انواع میلگرد و کاربردهای آن

بررسی همه جانبه ی انواع میلگرد و کاربردهای آن

استحکام ساختمان یکی از مهم‌ترین مواردی است که در ساختمان‌سازی باید به آن توجه شود و میلگردها با توجه به انواع و کاربردهایی که دارند، یکی از پایه‌های اساسی این استحکام محسوب می‌شوند.

از این رو با توجه به تنوع و کاربردهای فراوانی که این محصول دارد، در این مقاله به بررسی انواع آن و کاربردهای آن در ساختمان سازی و صنعت می پردازیم.

میلگرد چیست؟

میلگردها یکی از پایه‌های اساسی ساختمان‌سازی هستند که با افزایش قیمت آن‌ها، هزینه ساخت و ساز هم افزایش پیدا می‌کند. در تمام نواحی ساخت و ساز از کف ساختمان گرفته تا سقف و ستون‌ها از میلگرد استفاده می‌شود. میلگرد یک میله فولادی است که در سایزهای متعددی وجود دارد و برای بتن‌ریزی ساختمان استفاده می‌شود.

بتن یکی از قوی‌ترین مصالح است که مقاومت بسیار بالایی در برابر نیروهای فشاری دارد و انقدر قوی است که نیروی بسیار زیادی برای شکستن آن نیاز است. اما دارای یک نقطه ضعف بزرگ است که در برابر نیروهای چرخشی و کششی مقاومت زیادی ندارد و در این میان میلگرد ایفای نقش می‌کند.

استفاده از میلگرد باعث می‌شود، مقاومت ساختمان در برابر نیروی کششی افزایش پیدا کند و به عبارتی میلگرد، بتن را تقویت می‌کند. یکی از مهم‌ترین وظایف میلگرد در بتن‌ریزی، این است که در زمان وقوع زلزله، جلوی ترک و شکستگی را می‌گیرد و امنیت ساکنین را تضمین می‌کند.

استفاده از میلگرد در بتن باعث می‌شود میزان ضخامت بتن موردنیاز کاهش یابد و در عوض مقاومت آن را افزایش می‌دهد. استفاده از میلگرد باعث می‌شود میزان هزینه ساختمان‌سازی نیز کاهش یابد.

همانطور که گفتیم میلگردها انواع و اندازه‌های متعددی دارند که بسته به کاربرد آن‌ها ساخته شده است. با توجه به شکل ظاهری می‌توان میلگردها را به دو گروه ساده و آجدار تقسیم کرد. در ادامه هر دو مورد را توضیح خواهیم داد.

انواع میلگرد های ساده و کاربردهای آن

میلگردهای ساده میلگردهایی بدون آج  با سطح صاف هستند. با توجه به آلیاژهای که در آن به کار رفته است قابلیت انعطاف پذیری و برشکاری و خم کاری دارند و به علت کاربرد های متنوع و زیادی که در صنعت دارند در آلیاژهای مختلف ساخته می شوند.

این میلگرد ها از لحاظ جنس، قطر، شکل ظاهری و خواص مکانیکی به انواع مختلف میلگرد خام، میلگرد ترانس و میلگرد کلاف ساده تقسیم می شوند.

انواع میلگرد های آجدار

میلگرد های آجدار بر خلاف میلگردهای ساده دارای آج هایی می باشند که به دلیل وجود همین آج ها در ساختمان سازی، کاربرد زیادی دارند و به عنوان میلگرد های ساختمانی شناخته می شوند.

این میلگرد ها در آرماتوربندی و پی ریزی ساختمان، ساخت دیوارهای حائل، ساخت دال بتنی  و نمای ساختمان کاربرد دارند.

میلگرد های آجدار از لحاط نوع آج ها، شکل ظاهری و نحوه ی تولید تقسیم بندی می شوند.

میلگرد آجدار در تقسیم بندی از لحاظ ظاهری به دو گروه شاخه‌ای و کلاف تقسیم می‌شود که در این متن به طور مختصر هر دو را توضیح خواهیم داد.

میلگرد آجدار شاخه ای

یکی از پر استفاده‌ترین میلگردهای فولادی در ساختمان سازی، میلگرد آجدار شاخه ای  است. این میلگردها زبر و آجدار هستند و باعث می‌شوند برای استفاده از آن‌ها در بتن‌ریزی هیچ مشکلی ایجاد نشود. آج‌های روی این میلگرد باعث می‌شود اتصال بین میلگرد و بتن به خوبی ایجاد شود و این اتصال محکم احتمال جدا شدن قطعات را به مقدار بسیار زیادی کاهش می‌دهد. میلگردهای آجدار در سایزهای 8 تا 32 میلی متری تولید می‌شوند.

میلگرد های شاخه ای انعطاف کمتری نسبت به میلگرد های کلاف دارند.

میلگرد کلاف آجدار

 

میلگرد کلاف به شکل کلاف‌هایی است که در هم پیچیده اند. این میلگرد شامل دو گروه کلاف ساده و آجدار است که کلاف ساده را در قسمت قبل توضیح دادیم. این میلگرد کلاف آج‌دار شامل دو دسته A2 و A3 است.

rebar wire rod بررسی همه جانبه ی انواع میلگرد و کاربردهای آن

از جمله کاربردهای میلگرد کلاف شامل موارد زیر می‌شود:

  • ساختمانی
  • صنایع فنرسازی
  • خرپا و تیرچه
  • زنجیر فلزی
  • مفتول خوش تراش
  • میخ و پرچ و پیچ
  • و موارد بسیار دیگر.

میلگرد آجدار از لحاظ نحوه ی تولید  به دو صورت آجدار ترمومکانیکی (TMT) و آجدار با مقاومت بالا (HSD) تولید می شوند.

میلگرد های آجدار  از لحاظ نوع آج در 3 حالت A2,A3,A4  تولید می شوند.

میلگرد A2 دارای آج است و مقاومت بیشتری نسبت به میلگردهای ساده دارد. سختی بالایی ندارد و از آن در ساخت خاموت‌ها و دیوارهای برشی استفاده می‌شود.

میلگرد A3 نیز مانند A2 نیمه سخت است و خاصیت جوش پذیری و شکل پذیری کمی دارد. البته مقاومت این میلگرد بیشتر از A2 است.اصلا مناسب جوشکاری نیست اما برای ساخت تیرها و ستون‌ها به کار برده می‌شود.

میلگرد A4 سختی بالایی دارد و دارای خاصیت شکل پذیری و جوش پذیری است. این میلگرد گران‌تر از سایر نمونه‌های میلگرد است و در دیوارهای برشی و قاب خمشی کاربرد دارد.

انواع میلگرد از لحاظ جنس و مقاومت

انواع میلگردها را می‌توان از نظر جنس و مقاومت به 6 دسته تقسیم کرد که در ادامه هرکدام را بررسی خواهیم کرد:

میلگرد اروپایی

نوعی از میلگرد است که به وسیله آلیاژ منگنز تولید می‌شود. استفاده از این نوع میلگرد برای ساخت سازه در مناطقی که ساختار یکپارچه دارند یا زلزله‌خیز هستند، مناسب نیست.

میلگرد گالوانیزه

میلگردهای گالوانیزه نسبت به گلاس پلیمر 40 برابر مقاوم‌تر هستند. از ویژگی‌های برتر این میلگرد، می‌توان به مقاومت بالای پوشش گالوانیزه در برابر آسیب دیدگی اشاره کرد. این مقاومت بالا باعث برتر شدن میلگرد گالوانیزه نسبت به میلگرد اپوکسی می‌شود. البته لازم به ذکر است که از نظر قیمت هم میلگرد گالوانیزه گران‌تر از میلگرد اپوکسی است. این میلگرد می‌تواند ظاهر زیبای خود را حفظ کند؛ بنابراین از آن در بناهای عمومی استفاده می‌شود و جنبه نمادین دارد. تئاتر ملی لندن یکی از بناهایی است که از میلگرد گالوانیزه در آن استفاده شده است.

میلگرد اپوکسی

میلگرد اپوکسی از پوشاندن میلگرد گلاس پلیمر با اپوکسی ایجاد می‌شود. این کار باعث می‌شود میلگرد به میزان 70-1700 برابر در برابر زنگ‌زدگی مقاوم شود. البته لازم به ذکر است که پوشش اپوکسی روی این میلگرد هم نازک است و در صورتی که خش بردارد یا آسیب ببیند، ممکن است زنگ‌زدگی ایجاد شود. از این میلگرد برای ساخت پوشش‌های رزینی استفاده می‌شود.

میلگرد گلاس پلیمر

این میلگرد را با نام میلگرد نوار سیاه هم می‌توان خریداری کرد. میلگرد گلاس پلیمر مقاومت بالایی در برابر زنگ‌زدگی و رطوبت ندارد و برای استفاده در آب و هوای مرطوب اصلا گزینه مناسبی نیست. این میلگرد از متداول‌ترین انواع میلگرد است.

میلگرد ضد زنگ

قیمت میلگرد ضدزنگ به دلیل کیفیت بالایی که دارد نسبت به دیگر میلگردها، بالاتر است. این میلگردها 1500 برابر میلگرد سیاه مقاومت دارند و بهترین تقویت کننده‌ای هستند که می‌توان برای بتن‌ریزی سازه استفاده کرد. از دیگر ویژگی‌های مثبت این میلگرد این است که در زمان استفاده می‌توان به راحتی آن را خم کرد.

میلگرد کامپوزیتی

میلگردهای کامپوزیتی (GFRP) شباهت زیادی به فیبر کربن دارند و مشکلاتی از قبیل خم شدن را ندارند. این میلگرد برای تقویت بتن گزینه مناسبی است و قابلیت ضد زنگ بالایی دارد. همچنین بسیار سبک است. البته لازم به ذکر است که قیمت میلگردهای کامپوزیتی نسبت به میلگرد اپوکسی، بیشتر است.

انواع استانداردهای میلگرد

برای ساخت میلگرد در تمام کشورهای جهان باید استانداردهایی رعایت شود که سازه‌ها کاملا اصولی ساخته شوند. در ادامه به چند نمونه از استانداردهای که در کشورهای مختلف برای ساخت میلگرد رعایت می‌شود، اشاره کرده‌ایم.

ASTM

انجمن تست مواد آمریکا، استانداردهایی برای ساخت میلگرد آج‌دار ارائه داده که به شرح زیر است:

  1. > ASTM A760 که شامل میلگردهای کم آلیاژ است.
  2. > ASTM A996 فولاد ریلی
  3. > ASTM A955 میلگردهای زنگ نزن
  4. > ASTM A1035 که برای میلگردهای کم کروم-کربن است.

JIS

این استاندارد شامل استانداردهای صنعتی ژاپن است.

DIN

این استاندارد کشور آلمان است که از آن در بیشتر کشورهای اروپایی استفاده می‌کنند. البته لازم به ذکر است که در مناطق نیاز به مقاومت بالا در ساختمان‌سازی، استفاده از میلگرد تولیدی به روش DIN به هیچ وجه توصیه نمی‌شود. در این استاندارد میلگرد را به روش ترمکس می‌سازند و مقاومت لازم برای مناطق خاصی را ندارد.

ISO

ایزو یکی از شناخته شده‌ترین استانداردها است که احتمالا از قبل نام آن را شنیده‌اید. سازمان بین المللی استاندارد تعیین کننده این استاندارد است.

روسیه

میلگردهای روسی طبق استاندارد GOST 5781 و در کشور روسیه ساخته می‌شوند که بر اساس این استاندارد، میلگردها تا سایز 40 قابل تولید هستند. در استاندارد روسیه میلگردها را به 4 دسته تقسیم می‌کنند که آن‌ها را با نام‌های A1، A2، A3 و A4 تفکیک می‌دهند. در ادامه به ویژگی این میلگردها طبق استاندارد روسی می‌پردازیم.

A1

این میلگرد دارای مقاومت کششی 360 و مقاومت تسلیم 240 است.شکل ظاهری آن مانند میلگرد ساده و در رده سختی نرم است.

A2

میلگرد A2 در استاندارد روسی دارای مقاومت کششی 500 و مقاومت تسلیم 300 است. ظاهر آن شبیه میلگرد آج‌دار مارپیچ و دارای رده سختی نیمه سخت است.

A3

این میلگرد نیز دارای مقاومت کششی 600 و مقاومت تسلیم 400 و در رده نیمه سخت است. ظاهر آن آج‌دار جناغی است.

A4

آخرین نمونه میلگرد طبق استاندارد روسی A4 است که دارای مقاومت کششی 650 و مقاومت تسلیم 500 است. این میلگرد در رده سخت است و ظاهری شبیه میلگرد آج‌دار مرکب دارد.

استانداردهای به کار رفته در ایران

قطعا با دانستن اینکه هر کشور استانداردهای خاص خود را برای ساختن میلگرد دارد و با توجه به تاثیری که میلگردها در استحکام ساختمان دارند، این سوال پیش می‌آید که استاندارد ایران برای ساخت این میلگردها بر چه اساسی است؟

کارخانه ذوب آهن اصفهان کارخانه پیشگام در صنعت فولاد است که برای تولید میلگردها از استانداردهای روسی استفاده می‌کند. البته در ایران و در کارخانه‌های دیگر از استانداردهای دیگر هم استفاده می‌شود که به مجموع این استانداردها ISIRI 3132  می‌گویند. ISIRI 3132  چکیده چند مورد از استانداردهای جهانی است که شامل ISO، DIN ,EN ,JIS ,ASTM می‌شود.

اشکال مختلف میلگرد در ساختمان

میلگرد با عناوین و نقش‌های متعددی در ساختمان‌سازی به کار می‌رود که در ادامه چند مورد از این کاربردهای میلگرد در بتن را توضیح می‌دهیم.

خرک

در بتن‌ریزی‌های کف و فونداسیون، میلگرد خرک را برای قرار دادن دو شبکه افقی متوالی درون قالب با فاصله معین از هم استفاده می‌کنند.

ادکا میلگرد

  • این میلگرد تیرچه را به بال‌های زیرین تیر متصل می‌کند. گاهی اوقات ممکن است فضای نشیمن تیرچه‌ها به اندازه نباشد و امکان در رفتن وجود داشته باشد که در این صورت از میلگرد ادکا استفاده می‌کنند.

زیگزاگ

به میلگرد زیگزاگ، خرپا هم گفته می‌شود. این میلگرد از نوعی اتصال از طریق قلاب یا جوش بین دو مدل میلگرد آج‌دار و ساده ایجاد شده است. این میلگرد خرپا شامل 3 میلگرد آج‌دار در قسمت پایین و بالا است که در کنار آن‌ها میلگردهای ساده A1 هم جای می‌گیرد. از این میلگرد که از روش نورد گرم ساخته می‌شود، در ساخت سقف‌های مختلف به کار می‌رود.

خاموت

میلگرد خاموت نوعی میلگرد عرضی است که از میلگردهای آج‌دار، سیم‌های آج‌دار و جوش شده که به شکل مستطیل یا رکابی باشند ساخته شده است. این میلگرد به صورت U یا L ساخته می‌شود. البته گاهی منظور از خاموت همان میلگرد عرضی است.

میلگرد راستا

با استفاده از میلگرد راستا می‌توان مقاومت کششی بتن را افزایش داد.

رکابی

از میلگردهای رکابی برای نگه داشتن آرماتورهای عمودی و طولی در بتن‌ریزی دال‌ها و دیوارها استفاده می‌کنند. این میلگرد به شکل U یا بین دو سفره آرماتور قرار می‌گیرد.

سنجاقک

میلگردهای سنجاقک از میلگردهای A2 با سایزهای 8 و 10 ساخته می‌شود. میلگردهای سنجاقک میلگردهایی کوچک و باریک هستند کهدر زاویه 90 یا 135 درجه می‌توانند از هر دو طرف خم شوند. اجرا و نصب این میلگردها نیاز به تخصص ندارد و به راحتی قابل انجام است. از میلگرد سنجاقک برای محکم نگه داشتن میلگردهای طولی استفاده می‌کنند.

بستر

این میلگرد شامل دو میلگرد موازی است که دارای طولی حدود 3 متر هستند و توسط مفتول عمودی یا زیگزاگ جوش داده شده اند. با استفاده از این میلگرد مقاومت در برابر تنش‌های برشی و خمشی در سازه افزایش می‌یابد. نیاز نداشتن به دوغاب بندی و استحکام بالای سازه در برابر زلزله از مزایای استفاده از میلگرد بستر است.

تقویتی

از این میلگرد همانطور که از نامش مشخص است، برای تقویت بخش‌هایی استفاده می‌شود که به مقاومت بیشتری نیاز دارند. این میلگرد با شمش فولادی نورد گرم ساخته می‌شود و می‌تواند تا 180 درجه خم شود. استفاده از آن در سقف‌های تیرچه بلوک، دیوار برشی و فونداسیون از کاربردهای این میلگرد است.

ممان منفی

میلگرد ممان منفی به میلگرد بالای تیرچه متصل می‌شود و روی یک تکیه گاه نصب شده است. این میلگرد را بین دو دهانه مجاور و در قسمت بالایی بتن سقف استفاده می‌کنند.

میلگرد انتظار

میلگرد انتظار نوع خاصی از میلگرد است که برای انتقال یک قسمت بتنی عضو مجاور استفاده می‌شود. از میلگرد انتظار برای توسعه یک سازه یا ادامه بتن‌ریزی در ساختمان استفاده می‌شود.

مش

از شبکه مش برای مسلح کردن بتن فولادی در پروژه‌های ساختمانی و صنعتی اعم از پروژه‌های کوچک و بزرگ استفاده می‌شود. برای ساخت مش معمولا میلگردهای طولی و عرضی را با زاویه 45 درجه روی هم قرار داده و جوش می‌دهند.

نگاه کلی

میلگردها به دو دسته کلی ساده و آج‌دار تقسیم می‌شوند که هرکدام زیرمجموعه‌های متعدد و بیشتری دارند. البته دسته‌ای از میلگردها هم هستند که در این تقسیم بندی قرار نمی‌گیرند اما کاربرد خاص خود را در ساختمان‌سازی دارند. بهتر است میلگردها را در جایی انبار کنید که در تماس با نور خورشید و رطوبت نباشند تا از زنگ زدن آن‌ها جلوگیری شود. قیمت میلگردها با توجه به عوامل متعددی مانند شرایط کشور و نرخ ارز متغیر است؛ بنابراین نمی‌توان قیمت ثابتی برای آن مشخص کرد.

اشتراک گذاری پست

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *